Karolina Szymaniak

 

Adiunkt w Zakładzie Studiów Żydowskich w ramach programu FUGA NCN. Magisterium ukończyła na Uniwersytecie Warszawskim w ramach Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych Studiów Humanistycznych. Doktorat obroniła na Wydziale Polonistyki UJ, w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych. Laureatka wielu nagród i stypendiów, m.in. stypendium Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców, YIVO Institute for Jewish Research, the Tokio Foundation czy stypendium Instytutu Historii Żydów Polskich i Stosunków Izraelsko-Polskich (Tel Awiw). Za opracowanie pism Racheli Auerbach z getta warszawskiego otrzymała Nagrodę Historyczną „Polityki” 2016.

Od wielu lat wykłada język i kulturę jidysz na seminariach i szkołach letnich w Polsce i za granicą, m.in. we Francji, Litwie, Ukrainie czy Australii. Konsultantka m.in. Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN czy Muzeum Sztuki w Łodzi.

Organizatorka i współorganizatorka krajowych i międzynarodowych konferencji, ostatnio Yiddishism: Mythologies and Iconographies (ŻIH, 2015).  Członkini Komisji Rewizyjnej Polskiego Towarzystwa Studiów Jidyszystycznych.

Jej zainteresowania naukowe obejmują nowoczesną literaturę jidysz, problematykę modernizmu i awangardy literaturę pisaną przez kobiety, a także historię i teorię polsko-żydowskich kontaktów kulturowych. Interesuje się też teorią i praktyką przekładu i politykami pamięci.

Obecnie pracuje nad projektem „Sploty i cięcia. Z dziejów jidyszowo-polskich kontaktów literackich i kulturowych w XX i XXI w.”.

 

Wybrane publikacje:

 

Monografie

  1. Być agentem wiecznej idei” Przemiany poglądów estetycznych Debory Vogel, Kraków, 2006 [monografia].
  2. Rachela Auerbach, Pisma z getta warszawskiego, Warszawa 2015 [monografia źródłowa].

redagowane i współredagowane tomy

  1. Warszawska awangarda jidysz. Antologia, pod redakcją Karoliny Szymaniak, słowo/obraz terytoria, Gdańsk, 2005
  2. Dialog poetów, pod redakcją Anny Szyby i Karoliny Szymaniak, Fundacja Shalom, Warszawa, 2011 [wstęp i współredakcja].

Współpraca redakcyjna

  1. Twarzą ku nocy. Twórczość literacka Maurycego Szymla, red. Maria Antosik-Piela i Eugenia Prokop-Janiec, współpraca: Karolina Szymaniak, Kraków 2014.
  2. “Kwartalnik Historii Żydów” 2014, nr 4 [współredakcja z Joanną Nalewajko-Kulikov tematu poświęconego kulturze jidysz].
  3. Polak, Żyd, artysta : tożsamość a awangarda, red. Jarosław Suchan, współpraca naukowa Karolina Szymaniak, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Łódź 2010.

Artykuły

1 .Rachel Auerbach, or the Trajectory of a Yiddishist Intellectual in Poland in the First Half of the Twentieth Century, w: Catastrophe and Utopia. Jewish Intellectuals in Central and Eastern Europe in the 1930s and 1940s, red. Ferenc Laczó, Joachim von Puttkamer, 2017 [w druku].

2. Próba zdekonspirowania imienia własnego. Kilka uwag o Racheli Auerbach (i obecności jidyszowych autorek w historii literatury polskiej), w: Sporne postaci polskiej krytyki feministycznej, red. Monika Świerkosz, Kraków 2016 [w druku].

3. Speaking Back. On Some Aspects of the Reception of Polish Literature in Yiddish Literary Criticism, „Polin. Studies in Polish Jewry", vol. 28: Jewish writing in Poland.

4. Szmuel Niger – “pracownik i bojownik żydowskiego ruchu kulturalnego”, “Kwartalnik Historii Żydów” 2014, no 4.

5. Trup, wampir i orzeł. Polski romantyzm w kulturze jidysz u progu dwudziestolecia międzywojennego, [in:] Kulturowe i literackie stosunki polsko-żydowskie. Historia i współczesność, red. Eugenia Prokop-Janiec, Kraków 2014, s. 107–123.

6. Język(i) historii, język(i) współczesności, czyli kłopot z polisystemem. Bialik w lekturze krytyków jidysz  [w:] Literackie spotkania w międzywojennej Polsce (tom studiów nad Chaimem Nachmanem Bialikiem i jego polskich tłumaczem Solomonem Dykmanem, pod redakcją Marzeny Zawanowskiej i Reginy Gromackiej, Kraków 2012, s. 215–261.

7. Świat książek. Krytyka literacka na łamach prasy jidysz do 1939 roku, [w:] Studia z dziejów trójjęzycznej prasy żydowskiej na ziemiach polskich (XIX–XX w.), pod redakcją Joanny Nalewajko-Kulikov przy współpracy Grzegorza P. Bąbiaka i Agnieszki J. Cieślikowej, Instytut Historii PAN – Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2012, s. 445–476.

8. The Language of Dispersion and Confusion: Perets Markish’s Manifestoes from the Khalyastre Period, [in:] A Captive of the Dawn: The Life and Work of Peretz Markish (1895–1952), ed. by Joseph Sherman, Gennady Estraikh, David Schneer and Jordan Finkin, Oxford 2011, s. 66-87.

9. Dwie rewolucje. Kobiety i kobiecość w krytyce literackiej, [w:] Nieme dusze? Kobiety w kulturze jidysz, pod redakcją Joanna Lisek, Wrocław 2010, s. 403–450

10. Podróżnik z chimerycznego kraju, [w:] Zusman Segałowicz, Noce krymskie, , Kraków 2010, s. 155–198.

11. Kilka słów o tłumaczce, [in:] Zusman Segałowicz, Noce krymskie, Austeria, Kraków 2010, p. 199–208.

12. Zapomniany żydowski uczony z przedwojennego Wilna. Rzecz o Danielu Fajnsztejnie, „Homo Historicus. The Annual of Anthropological History” 2009, p. 286–304 [w j. białoruskim].

13. Od żargonu do języka kultury narodowej : kilka uwag o obrazie i roli języka jidysz , “Wiadomości Historyczne” 2008, nr 6, s. 16–28.

14. Atom nieodłączalny smutku. Na marginesie montaży Debory Vogel, [posłowie do:] Debora Vogel, Akacje kwitną. Montaże, Austeria, Kraków 2006.

15. A Split Tongue. „Cusztajer” and the Yiddish Artistic Milieu in Galicia, „Midrasz. A Jewish Magazine” Special English Edition 2007, angielski przekład Rozdwojony język. „Cusztajer” i galicyjskie jidyszowe środowisko artystyczne, „Midrasz. A Jewish Magazine” 2006, nr 7–8.

     

przekłady (wybór)

z jidysz na polski

Książki

1. Rachela Auerbach, Treblinka. Reportaż, przekł. Af di felder fun Treblinke, w: “Zagłada Żydów” 2012, t. 8.

 

eseje, opowiadania, poezje

 

  1. Wybór wierszy (Mindy Rinkiewich, Rachela H. Korn, Malka Heifetz-Tussman, Anna Margolin), “Midrasz” 2015, nr 4.
  2. Szmuel Niger, Kultura i kształcenie. Kilka słów o inteligencji, “Kwartalnik Historii Żydów” 2014, nr 4, przekł. Kultur un bildung. A por werter wegn der jidiszer inteligenc.
  3. Rikuda Potasz, Rumija i szofar, “Cwiszn” 2014, nr 4, przekł. Rumija i szofar.
  4. Szyra Gorszman, Nie wygadały się, “Cwiszn” 2014, nr 4, przekł. Zich niszt ojsgeredt di hercer.
  5. A. Lejeles, J. Glatsztejn, N.B. Minkoff, Inzichizm, „Cwiszn” 2013, nr 4, przekł. Inzichizm.
  6. Rachela Auerbach, Powstanie żydowskie. Warszawa 1943 , “Znak” 2013, nr 4, przekł. Der jidiszer ojfsztand. Warsze 1943 [fragment]
  7. Fradl Sztok, Kaliny, Welon, “Cwiszn” 2011, no. 1–2; Przy młynie, ”Cwiszn” 2012, nr. 4, przekł. Kalines, Wejl i Baj der mil.
  8. Bal-Machszowes, Dwa języki, jedna i ta sama literatura, “Cwiszn” 2011, nr. 1–2, przekł. Cwej szprachn – ejn ejncike literatur.
  9. J. L. Perec, Czego brakuje naszej literaturze?, „Midrasz” 2010, nr. 5, przekł. Wos felt undzer literatur?
  10. Awrom Suckewer, Wiersze i małe prozy, „Cwiszn” 2010, nr. 1–2, przekł. wierszy z cyklu Helefandn baj nacht i prozy z tomu Bajm lejenen penemer.
  11. Josl Birstein, Twoje uliczki, Jerozolimo, „Cwiszn” 2010, nr. 1–2, przekł. Dajne geslech, Jeruszolaim (wybór)
  12. Rachel H. Korn, Wiersze, „Midrasz” 2007, nr. 7–8, wybór wierszy
  13. Wybór tekstów (manifestów, wierszy, opowiadań) U. C. Grinberga, M. Rawicza, A. Kacyzne, L. Reznik, B, Horowitza, [in:] Warszawska awangarda jidysz. Antologia, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2005.

 

z angielskiego na polski

 

książki

 

  1. Charles Taylor, Nowoczesne imaginaria społeczne, Znak, Kraków 2010 [z A. Puchejdą], przekł. Modern Social Imaginaries.
  2. John Gray, Czarna msza, Znak, Kraków 2009 [z A. Puchejdą], przekł. Black Mass.

 

artykuły

 

  1. Mikhail Krutikov, Kraków Meira Wienera: pamięć i wyobraźnia, [w:] Polskie tematy i konteksty literatury żydowskiej, red. Eugenia Prokop-Janiec, Kraków 2014., przekł. Meir Wiener’s Krakow: Memory and Imagination.
  2. Samuel Kassow, Podróże i historia lokalna jako misja narodowa. Polscy Żydzi i ruch krajoznawczy w latach 20. i 30. XX wieku, “Cwiszn” 2012, nr 4, przekł. Travel and Local History as a National Mission Polish Jews and the Landkentenish Movement in the 1920s and 1930s.
  3. Shachar Pinsker, Kawiarnie Berlina – przestrzenie modernizmu hebrajskiego i jidysz, “Cwiszn” 2012, nr 1–2, przekł. of Spaces of Hebrew and Yiddish Modernism: The Urban Cafés of Berlin.
  4. David G. Roskies, Dwóch poetów, [w:] Dialog poetów, Fundacja Shalom, Warszawa 2011, przekł. of Two Poets Speak, But Who Is Listening? [z A. Puchejdą]
  5. Dietmar R. Winkler, Moralność i mit. Bauhaus – próba nowej oceny; Massimo Vignelli, Niech żyje modernizm!; Ellen Lupton, Narodziny użytkownika; Ken Garland, Najpierw rzeczy pierwsze; Najpierw rzeczy pierwsze 2000 [First Things First 2000]; RickPoynor, Najpierw rzeczy pierwsze. Nowe spojrzenie; Rick Poynor, Rzecz piękna [in:] WIDZIEĆ/WIEDZIEĆ. Wybór najważniejszych tekstów o dizajnie, Karakter, Kraków 2011, przekł. Morality and Myth: Bauhaus Reassessed; Long Live Modernism!; The Birth of the User; First Things First; First Things First 2000; First Things First Revisited; The Beauty Part [z A. Puchejdą].
  6. Anne Lipphardt, Wilne, Wilne, unzer hejmsztot…, „Cwiszn” 2010, nr 4, przekł. „Vilne, Vilne, unzer heymshtot…” Imagining Jewish Vilna in New York. The Zamlbukh Project of Vilner Branch 367 Arbeter Ring/ Workmen’s Circle.
  7. David E. Fishman, Okruchy ocalone z płomieni, „Cwiszn” 2010, no 1–2, przekł. Embers Plucked from the Fire: The Rescue of Jewish Cultural Treasures in Vilna.
  8. Jeffrey Shandler, Wyprawy do Jidyszlandu. Postwernakularny język i kultura jidysz, “Cwiszn” 2010, nr 1–2, przekł. Adventures in Yiddishland. Postvernacular Yiddish Language and Culture (fragmenty).

 

Zakład Studiów Żydowskich Uniwersytet Wrocławski, pl. Nankiera 15 50-140, Wrocław Tel. +48-71-3752017 Fax +48-71-3752811
www.judaistyka.uni.wroc.pl